Geçtiğimiz hafta atık konusunda belirli bazı ülkelerin uygulamalarını sizlerle paylaşmaya başlamıştım. Çok önemli boyutlara ve çeşitliliğe ulaşan atıkların yönetimi ile ilgili olarak birkaç ülkenin daha uygulamalarını sizlere aktarmak istiyorum.
5- İNGİLTERE
Bu ülke, çöpleri 5 ana kategoride ayrıştırıyor. Çöpler: Kâğıt, Teneke, Cam, Plastik ve Diğer Atıklar olarak toplanıyor. Ayrıştırılan çöpler binaların belirli yerlerine konulmuş konteynerlere atılıyor ve görevliler tarafından teslim alınarak çöp ayrıştırma merkezlerine götürülüyor. Bunun yanı sıra sokaklarda; atık pillerin ve artık kullanılmayacak durumdaki küçük ev eşyalarının atıldığı ilave konteynerlerin bulunduğu İngiltere’de, marketlerde ürünlerin üzerinde ürünün geri dönüştürülüp dönüştürülemeyeceği yönünde ibareler yer alıyor.
6- İTALYA
İtalya’da çöpler: Kâğıt, Plastik, Alüminyum, Cam, Demir, Nemli Atıklar ve Karışık Kuru Atıklar olmak üzere çeşitli kategorilerde ayrıştırılıyor. Ülkede ayrıştırmaya yönelik, bölgeden bölgeye değişen yasal düzenlemeler var. Bunun yanı sıra çöp poşetlerinin şeffaf olması sebebiyle doğru ayrıştırılmayan çöpler kolayca anlaşılıyor. Bu nedenle temizlik görevlileri ayrıştırılmayan çöpleri almayıp yerinde bırakıyor.
7- AMERİKA BİRLEŞİK DEVLETLERİ
Eyalet sistemi ile yönetilen ABD’de her eyalet bu konuda farklı bir yaklaşım uygulasa da geri dönüşüm uygulaması sıkı bir şekilde takip ediliyor. Washington’da “evsel atıklar”, “geri dönüştürülebilecek atıklar” ve varsa “bahçe atıkları ve organik atıklar” için en az 3 ayrı konteyner mülk sahipleri tarafından belediyelerden bir bedel karşılığında alınıyor. Renklerine göre ayrılan konteynerlerin temin edilmemesi halinde ceza uygulanıyor. Diğer taraftan çöplerin yanlış ayrıştırılması ya da konteynerlerin fazla doldurulması halinde belediye görevlileri haneye ceza yazabiliyor.
8- FRANSA
Bu ülkede ayrıştırma kuralları belediyeden belediyeye değişiyor ve genel bir uygulama bulunmuyor. Ayrıştırma yapılan bölgelerde belediye; çöpleri Evsel Atıklar, Kâğıt, Metal, Plastik ve Cam olmak üzere çeşitli kategorilerde topluyor. Bazı bölgelerde vatandaşlar ödül sistemi ile teşvik ediliyor.
Belediyeler vatandaşlardan çöp miktarı kadar çöp vergisi alıyor. Bu sayede; atıklarını ayrıştıranlar, geri kalan çöp miktarının azalması sayesinde daha az vergi ödüyor. Depozito sisteminin de uygulandığı ülkede marketler; pet şişeleri geri getirmeleri halinde müşterilere market kuponu veriyor.
9- GÜNEY KORE
Geri dönüşüm uygulamaları ile Asya’da öne çıkan ülkelerden Güney Kore’de çöpler; Plastik, Metal, Cam, Kâğıt, Ampul/Aydınlatma ve Polyester gibi çeşitli kategorilerde ayrıştırılıyor. Vatandaşların konu hakkında bilinç seviyelerinin oldukça yüksek olduğu ülkede; okullarda bu bilincin çocuk yaşta aşılanması için yoğun bir eğitim programı uygulanıyor. Yerel yönetimlerin ayrıştırma konusunda katı kurallarının olduğu ülkede çöplerin yanlış ayrıştırılması halinde görevliler çöpleri almıyor ve para cezası uyguluyor.
Sizlere 9 ayrı ülkeden örnek uygulamalar verdim. Ayrıca bu ülkelerden bazılarının iç bölgelerinde de farklı çözümler olduğunu belirttim.
Dünyada 200’e yakın bağımsız ülke var. Tüm bunlar kendi ülkelerinin koşullarına, gelişmişlik düzeylerine uygun kurallar koyarak bu sorunu çözmeye çalışıyor. Ama her yerde konu gelip insan unsuruna dayanıyor. Bu nedenle 8 milyara yaklaşan dünya nüfusunun bu konuda bilinçlendirilmesi ve yerel yönetimlerin daha etkin çalışmaları gerekiyor.
Her şey temiz ve yaşanabilir bir dünya için olmalı.